دیزاین، دروستکردن، تایبەتمەندی، دۆکینگکردنی گەردیلەیی و هەڵسەنگاندنی دژە بەکتریا بۆ پێکهاتە هێتێرۆسایکلیکەکانی نوێ کە ئەکریلۆنیتریل و ئەنتراسینیان تێدایە

سوپاس بۆ سەردانی ماڵپەڕی nature.com. ئەو وەشانەی وێبگەڕەی کە بەکاری دەهێنیت پشتگیری CSS ی سنوورداری هەیە. بۆ باشترین ئەزموون، پێشنیار دەکەین کە نوێترین وەشانی وێبگەڕ بەکاربهێنیت (یان دۆخی گونجان لە ئینتەرنێت ئێکسپلۆرەردا بکوژێنیتەوە). سەرەڕای ئەوەش، بۆ دڵنیابوون لە بەردەوامی پشتگیری، ئەم ماڵپەڕە ستایل و جاڤاسکڕێپت لەخۆناگرێت.
سینتۆن 3-(anthracen-9-yl)-2-cyanoacryloyl chloride 4 دروستکرا و بەکارهات بۆ دروستکردنی جۆرەها پێکهاتەی هێتێرۆسایکلیکی چالاک زۆر لەڕێگەی کارلێککردنی لەگەڵ نیوکلیۆفیلە جیاوازەکانی نایترۆجین. پێکهاتەی هەر پێکهاتەیەکی هێتێرۆسایکلیکی دروستکراو بە تەواوی تایبەتمەند کرا بە بەکارهێنانی شیکاری سپێکترۆسکۆپی و توخمییەکان. دە لە سێزدە پێکهاتەی هێتێرۆسایکلیکی نوێ کاریگەری هاندەرانەیان لە دژی بەکتریا بەرگریکارەکانی فرە دەرمان (MRSA) نیشان دا. لە نێوانیاندا، پێکهاتەکانی ٦، ٧، ١٠، ١٣ب، و ١٤ بەرزترین چالاکیی دژە بەکتریایان نیشان دا لەگەڵ ناوچەی ڕێگریکردن کە نزیک بوو لە ٤ سم. بەڵام، توێژینەوەکانی جێگیرکردنی گەردیلەیی دەریانخست کە پێکهاتەکان نزیکایەتی بەستنەوەی جیاوازیان هەیە بە پڕۆتینی بەستنەوەی پەنسلین 2a (PBP2a)، کە ئامانجێکی سەرەکییە بۆ بەرگری MRSA. هەندێک لە پێکهاتەکانی وەک 7، 10 و 14 نزیکایەتی بەستنەوە و سەقامگیری کارلێککردنیان لە شوێنی چالاکیی PBP2a بە بەراورد لەگەڵ لیگاندی کوینازۆلینۆنی هاوکریستاڵکراو نیشان دا. لە بەرامبەردا، ئاوێتە 6 و 13b نمرەی دۆکینگ کەمتریان هەبوو بەڵام هێشتا چالاکیی دژە بەکتریا بەرچاویان نیشان دا، لەگەڵ ئاوێتە 6 کە کەمترین بەهای MIC (9.7 میکرۆگرام/100 میکرۆلیتر) و MBC (78.125 میکرۆگرام/100 میکرۆلیتر)ی هەبوو. شیکاری دۆکینگ کارلێکە سەرەکییەکانی ئاشکرا کرد لەوانەش پەیوەندی هایدرۆجین و π-کۆکردنەوە، بە تایبەتی لەگەڵ پاشماوەی وەک Lys 273، Lys 316 و Arg 298، کە وەک کارلێککردن لەگەڵ لیگاندی هاوبلوری لە پێکهاتەی بلوری PBP2a دەستنیشانکران. ئەم پاشماوەیانە پێویستن بۆ چالاکیی ئەنزیمیی PBP2a. ئەم ئەنجامانە پێشنیاری ئەوە دەکەن کە پێکهاتە دروستکراوەکان ڕەنگە وەک دەرمانی دژە-MRSA بەڵێندەر کاربکەن، ئەمەش گرنگی تێکەڵکردنی دۆکینگی گەردیلەیی لەگەڵ تاقیکردنەوە زیندووەکان بۆ دیاریکردنی کاندیدە چارەسەرییە کاریگەرەکان دەردەخات.
لە چەند ساڵی یەکەمی ئەم سەدەیەدا، هەوڵەکانی توێژینەوە بە شێوەیەکی سەرەکی لەسەر پەرەپێدانی ڕێکار و شێوازی نوێ و سادە بوو بۆ دروستکردنی چەندین سیستەمی داهێنەرانە و هێتێرۆسایکلیک کە چالاکیی دژە میکرۆبییان هەبوو بە بەکارهێنانی ماددە سەرەتاییە ئاسانەکان.
بەشەکانی ئەکریلۆنیتریل وەک مادەی دەستپێکی گرنگ دادەنرێت بۆ دروستکردنی زۆرێک لە سیستەمی هێتێرۆسایکلیکی سەرنجڕاکێش چونکە پێکهاتەی کارلێککەری زۆرن. سەرەڕای ئەوەش، وەرگیراوەکانی 2-سیانۆئەکریلۆیل کلۆرید لە ساڵانی ڕابردوودا بە شێوەیەکی بەرفراوان بەکارهێنراون بۆ پەرەپێدان و دروستکردنی بەرهەمە گرنگە گرنگەکان لە بواری بەکارهێنانی دەرمانسازیدا، وەکو ماددە ناوەندییەکانی دەرمان1،2،3، پێشەکییەکانی دژە ئایدز، دژە ڤایرۆس، دژە شێرپەنجە، دژە بەکتریا، دژە خەمۆکی و دژە ئۆکسێنەرەکان4،5،6،7،8،9،10. لەم دواییانەدا، کاریگەری بایۆلۆژی ئەنتراسین و وەرگیراوەکانی، لەوانەش دژەزیندەیی، دژە شێرپەنجە11،12، دژە بەکتریا13،14،15 و تایبەتمەندی مێروکوژەکانیان16،17، سەرنجی زۆری ڕاکێشاوە18،19،20،21. پێکهاتە دژە میکرۆبییەکان کە بەشەکانی ئەکریلۆنیتریل و ئەنتراسینیان تێدایە لە وێنەکانی 1 و 2 دا نیشان دراون.
بەپێی ڕێکخراوی تەندروستی جیهانی (WHO) (2021)، بەرگری دژە میکرۆب (AMR) مەترسییەکی جیهانییە بۆ سەر تەندروستی و گەشەکردن22،23،24،25. نەخۆشەکان ناتوانرێت چارەسەر بکرێن، ئەمەش دەبێتە هۆی مانەوەی زیاتر لە نەخۆشخانە و پێویستی بە دەرمانی گرانبەهاتر، هەروەها زیادبوونی ڕێژەی مردن و کەمئەندامی. نەبوونی دژە میکرۆبی کاریگەر زۆرجار دەبێتە هۆی شکستی چارەسەرکردن بۆ هەوکردنی جۆراوجۆر، بەتایبەتی لە کاتی چارەسەری کیمیایی و نەشتەرگەرییە گەورەکاندا.
بەپێی ڕاپۆرتی ڕێکخراوی تەندروستی جیهانی ساڵی ٢٠٢٤، ستافیلۆکۆکۆسی ئاوریۆس (MRSA) و ئی.کۆلای بەرگریکار لە میتیسیلین لە لیستی ماددە نەخۆشخوازەکانی یەکەمایەتیدا جێگیرکراون. هەردوو بەکتریا بەرگریان هەیە بەرامبەر زۆرێک لە دژە زیندەییەکان، بۆیە نوێنەرایەتی ئەو هەوکردنانە دەکەن کە چارەسەرکردن و کۆنترۆڵکردنیان قورسە، هەروەها پێویستییەکی بەپەلە هەیە بۆ پەرەپێدانی پێکهاتەی دژە میکرۆبی نوێ و کاریگەر بۆ چارەسەرکردنی ئەم کێشەیە. ئەنتراسین و وەرگیراوەکانی دژە میکرۆبی ناسراون کە دەتوانن کار لەسەر هەردوو بەکتریا گرام پۆزەتیڤ و گرام نێگەتیڤ بکەن. ئامانجی ئەم توێژینەوەیە دروستکردنی وەرگیراوێکی نوێیە کە بتوانێت بەرەنگاریی ئەم ماددە نەخۆشخوازانە ببێتەوە کە مەترسیدارن بۆ تەندروستی.
ڕێکخراوی تەندروستی جیهانی (WHO) ڕاپۆرت دەکات کە زۆرێک لە ماددە نەخۆشخوازەکانی بەکتریا بەرگریان هەیە بەرامبەر بە چەندین دژە زیندەیی، لەوانە ستافیلۆکۆکۆسی ئاوریۆس (MRSA) کە بەرگری لە میتیسیلین دەکات، کە هۆکارێکی باوی تووشبوونە لە کۆمەڵگا و شوێنەکانی چاودێری تەندروستی. ڕاپۆرت دەکرێت کە ئەو نەخۆشانەی کە تووشی هەوکردنی MRSA بوون ڕێژەی مردنیان بە ڕێژەی ٦٤% زیاترە لە چاو ئەوانەی کە هەوکردنی ئامادەیی دەرمانیان هەیە. جگە لەوەش، ئی.کۆلای مەترسییەکی جیهانی دروست دەکات چونکە دوا هێڵی بەرگری لە دژی بەکتریاکانی ڕیخۆڵە بەرگریکار لە کارباپێنیم (واتە ئی.کۆلای) کۆلیستینە، بەڵام بەکتریا بەرگریکارەکانی کۆلیستین لەم دواییانەدا لە چەند وڵاتێکدا ڕاپۆرتکراون. 22،23،24،25
بۆیە بەپێی پلانی کاری جیهانی ڕێکخراوی تەندروستی جیهانی بۆ بەرگری دژە میکرۆب26، پێویستییەکی بەپەلە هەیە بۆ دۆزینەوە و دروستکردنی دژە میکرۆبی نوێ. توانای گەورەی ئەنتراسین و ئەکریلۆنیتریل وەک دژە بەکتریا27، دژە قارچک28، دژە شێرپەنجە29 و دژە ئۆکسێنەر30 لە چەندین توێژینەوەی بڵاوکراوەدا ئاماژەی پێکراوە. لەم ڕووەوە دەتوانرێت بڵێین کە ئەم وەرگیراوانە کاندیدی باشن بۆ بەکارهێنان دژی ستافیلۆکۆکۆسی ئاوریۆس (MRSA) بەرگریکار لە مێسیلین.
پێداچوونەوەکانی پێشووی ئەدەبیات پاڵنەر بوون بۆ کۆکردنەوەی وەرگیراوەکانی نوێ لەم پۆلانەدا. بۆیە، ئەم توێژینەوەیە ئامانجی پەرەپێدانی سیستەمی هێتێرۆسایکلیکی نوێ بوو کە بەشەکانی ئەنتراسین و ئەکریلۆنیتریل لەخۆدەگرێت، هەڵسەنگاندنی کاریگەری دژە میکرۆبی و دژە بەکتریایان، و لێکۆڵینەوە لە کارلێکە بەستنەوەییە ئەگەرییەکانیان لەگەڵ پڕۆتینی بەستنەوەی پەنسلین 2a (PBP2a) بە دۆکینگکردنی گەردیلەیی. بە پشتبەستن بە توێژینەوەکانی پێشوو، توێژینەوەکە بەردەوام بوو لە دروستکردن، هەڵسەنگاندنی بایۆلۆژی، و شیکاری حیساباتی سیستەمی هێتێرۆسایکلیک بۆ دیاریکردنی ماددە بەڵێندەرەکانی بەرگری دژە میتیسیلین ستافیلۆکۆکۆسی ئاوریۆس (MRSA) کە ڕێگریکەری بەهێزی PBP2aیان هەیە چالاکیی ٣١،٣٢،٣٣،٣٤،٣٥،٣٦،٣٧،٣٨،٣٩،٤٠،٤١،٤٢،٤٣،٤٤،٤٥،٤٦،٤٧،٤٨،٤٩.
توێژینەوەکانی ئێستامان لەسەر دروستکردن و هەڵسەنگاندنی دژە میکرۆبی پێکهاتە هێتێرۆسایکلیکییە نوێیەکانە کە بەشەکانی ئەنتراسین و ئەکریلۆنیتریلیان تێدایە. 3-(anthracen-9-yl)-2-cyanoacryloyl chloride 4 ئامادەکرا و وەکو بلۆکێکی بیناسازی بۆ دروستکردنی سیستەمی هێتێرۆسایکلیکی نوێ بەکارهات.
پێکهاتەی ئاوێتە ٤ بە بەکارهێنانی داتای سپێکتراڵ دیاریکرا. سپێکتریمی 1H-NMR بوونی CH=ی لە 9.26 ppm نیشان دا، سپێکتریمی IR بوونی گروپێکی کاربۆنیڵی لە 1737 cm−1 و گروپێکی سیانۆی لە 2224 cm−1 نیشان دا، و سپێکتریمی 13CNMR هەروەها پێکهاتەی پێشنیارکراوی پشتڕاستکردەوە (بڕوانە بەشی تاقیکاری).
دروستکردنی 3-(anthracen-9-yl)-2-cyanoacryloyl chloride 4 بە هایدرۆلیسی گروپە بۆنخۆشەکانی 250، 41، 42، 53 بە گیراوەی ئیتانۆلیک سۆدیۆم هایدرۆکسیدی (10%) بۆ پێدانی ترشەکانی 354، 45، 56، کە دواتر بە تیۆنیل کلۆرید لەسەر حەمامێکی ئاو چارەسەرکران بۆ پێدانی وەرگیراوی ئەکریلۆیل کلۆرید 4 بە بەرهەمێکی بەرز (88.5%)، وەک لە وێنەی 3 دا نیشان دراوە.
بۆ دروستکردنی پێکهاتەی نوێی هێتێرۆسایکلیک بە کاریگەری دژە بەکتریا چاوەڕوانکراو، کارلێکی ئەسیل کلۆرید ٤ لەگەڵ داینۆکلیۆفیلە جۆراوجۆرەکان ئەنجامدرا.
کلۆریدی ترشی ٤ بە هایدرازین هایدرات لە پلەی گەرمی ٠ پلە بۆ ماوەی یەک کاتژمێر چارەسەر کرا. بەداخەوە پیرازۆلۆن ٥ بەدەست نەهات. بەرهەمەکە وەرگیراوێکی ئەکریلامید بوو کە پێکهاتەکەی بە داتای سپێکتراڵ پشتڕاستکرایەوە. سپێکتریمی IR ی باندەکانی مژینی C=O لە 1720 cm−1، C≡N لە 2228 cm−1 و NH لە 3424 cm−1 نیشان دا. سپێکتریمی 1H-NMR سیگناڵێکی تاک ئاڵوگۆڕی پرۆتۆنەکانی ئۆلیفین و پرۆتۆنەکانی NH لە 9.3 ppm نیشان دا (بڕوانە بەشی تاقیکاری).
دوو مۆڵ کلۆریدی ترشی 4 لەگەڵ یەک مۆڵ فینێل هایدرازین کارلێک کرا بۆ ئەوەی وەرگیراوی N-فینێلاکریلۆیلهایدرازین 7 بە بەرهەمێکی باش (77%) بەدەست بهێنرێت (شێوەی 5). پێکهاتەی 7 بە داتای سپێکترۆسکۆپی ژێر سوور پشتڕاستکرایەوە، کە مژینی دوو گروپی C=O لە 1691 و 1671 cm−1، مژینی گروپی CN لە 2222 cm−1 و هەڵمژینی گروپی NH لە 3245 cm−1، و سپێکتریمی 1H-NMR ی گروپی CH ی لە 9.15 و 8.81 ppm و NH نیشان دا پرۆتۆن لە 10.88 ppm (بڕوانە بەشی تاقیکاری).
لەم لێکۆڵینەوەیەدا، کارلێکی ئەسیل کلۆرید ٤ لەگەڵ ١،٣-داینۆکلیۆفیلەکان لێکۆڵینەوەی لەسەر کراوە. چارەسەرکردنی ئەسیل کلۆرید 4 بە 2-ئەمینۆپیریدین لە 1،4-دایۆکسان لەگەڵ TEA وەک بنەما لە پلەی گەرمی ژووردا وەرگیراوێکی ئەکریلامید 8ی بەدەستهێنا (شێوەی 5)، کە پێکهاتەکەی بە بەکارهێنانی زانیاری سپێکتراڵ دەستنیشانکرا. سپێکتری IR باندەکانی مژینی سیانۆی کشانی لە 2222 سم-1، NH لە 3148 سم-1، و کاربۆنیڵ لە 1665 سم-1 نیشان دا؛ سپێکتری 1H NMR بوونی پرۆتۆنەکانی ئۆلیفینیان لە 9.14 ppm پشتڕاستکردەوە (بڕوانە بەشی تاقیکاری).
ئاوێتە ٤ لەگەڵ تیۆیۆریا کارلێک دەکات و پیریمیدینتیۆن ٩ دەدات؛ ئاوێتە 4 لەگەڵ تیۆسێمیماربازید کارلێک دەکات بۆ ئەوەی وەرگیراوی تیۆپیرازۆڵ 10 دەدات (شێوەی 5). پێکهاتەی پێکهاتەکانی ٩ و ١٠ بە شیکاری سپێکتراڵ و توخمییەکان پشتڕاستکرانەوە (بڕوانە بەشی تاقیکاری).
تێترازین-٣-تیۆل ١١ بە کارلێکی پێکهاتەی ٤ لەگەڵ تیۆکاربازید وەک ١،٤-داینۆکلیۆفیل ئامادەکرا (شێوەی ٥)، و پێکهاتەکەی بە سپێکترۆسکۆپی و شیکاری توخمییەکان پشتڕاستکرایەوە. لە سپێکتریمی ژێر سووردا، پەیوەندی C=N لە 1619 cm−1 دەرکەوت. لە هەمان کاتدا، سپێکتریمی 1H-NMR ی ئەو سیگناڵە فرە پلێتییەکانی پرۆتۆنە بۆنخۆشەکانی لە 7.78-8.66 ppm و پرۆتۆنەکانی SH لە 3.31 ppm پاراست (بڕوانە بەشی تاقیکاری).
ئەکریلۆیل کلۆرید 4 لەگەڵ 1،2-دیامینۆبێنزین، 2-ئەمینۆتیۆپینۆڵ، ترشی ئەنترانیلیک، 1،2-دیامینۆئیتان، و ئیتانۆلامین وەک 1،4-داینۆکلیۆفیل کارلێک دەکات بۆ پێکهێنانی سیستەمی نوێی هێتێرۆسایکلیک (13-16).
پێکهاتەی ئەم پێکهاتە تازە دروستکراوانە بە شیکاری سپێکتراڵ و توخمییەکان پشتڕاستکرانەوە (بڕوانە بەشی تاقیکاری). وەرگیراوی 2-هایدرۆکسیفینیلاکریلامید 17 بە کارلێککردن لەگەڵ 2-ئەمینۆفینۆڵ وەک دوو نیوکلیۆفیل بەدەست هات (شێوەی 6)، و پێکهاتەکەی بە شیکاری سپێکتراڵ و توخمییەکان پشتڕاستکرایەوە. سپێکتریمی ژێر سووری ئاوێتە 17 دەریخست کە سیگناڵەکانی C=O و C≡N بە ڕێککەوت لە 1681 و 2226 cm−1 دەرکەوتن. لە هەمان کاتدا، سپێکتریمی 1H-NMR ی سیگناڵی تاکەکەی پرۆتۆنی ئۆلیفین لە 9.19 ppm پاراست، و پرۆتۆنی OH لە 9.82 ppm دەرکەوت (بڕوانە بەشی تاقیکاری).
کارلێکی کلۆریدی ترشی 4 لەگەڵ یەک نیوکلیۆفیل (بۆ نموونە، ئیتیلامین، 4-تۆلۆیدین، و 4-میتۆکسیانیلین) لە دیۆکسان وەک توێنەر و TEA وەک کاتالیست لە پلەی گەرمی ژووردا وەرگیراوەکانی ئەکریلامیدی بلوری سەوزی 18، 19a و 19b ی بەدەستهێنا. داتا توخمییەکان و سپێکتراڵەکانی پێکهاتەکانی 18، 19a و 19b پێکهاتەی ئەم وەرگیراوانەیان پشتڕاستکردەوە (بڕوانە بەشی تاقیکاری) (شێوەی 7).
پاش سکرینکردنی چالاکیی دژە میکرۆبی پێکهاتە دروستکراوەکانی جۆراوجۆر، ئەنجامە جیاوازەکان بەدەست هێنران وەک لە خشتەی 1 و وێنەی 8 دا نیشان دراوە (بڕوانە فایلە وێنەکان). هەموو پێکهاتە تاقیکراوەکان پلەی جیاوازی ڕێگرییان لە بەکتریا گرام پۆزەتیڤەکەی MRSA نیشان دا، لە کاتێکدا بەکتریا گرام نێگەتیڤەکەی ئێشێریچیا کۆلای بەرگری تەواوەتی بەرامبەر بە هەموو پێکهاتەکان نیشان دا. دەتوانرێت پێکهاتە تاقیکراوەکان دابەش بکرێت بەسەر سێ پۆلدا بە پشتبەستن بە تیرەی ناوچەی ڕێگریکردن لە دژی MRSA. پۆلی یەکەم چالاکترین بوو و لە پێنج ئاوێتە پێکهاتبوو (٦، ٧، ١٠، ١٣ب و ١٤). تیرەی ناوچەی ڕێگری ئەم ئاوێتانە نزیک بوو لە ٤ سم؛ چالاکترین پێکهاتەکان لەم پۆلەدا پێکهاتەکانی ٦ و ١٣b بوون. پۆلی دووەم چالاکیەکی مامناوەند بوو و لە پێنج پێکهاتەی دیکە پێکهاتبوو (11، 13a، 15، 18 و 19a). ناوچەی ڕێگری ئەم ئاوێتانە لە نێوان 3.3 بۆ 3.65 سم بووە، لەگەڵ ئاوێتە 11 گەورەترین ناوچەی ڕێگری 3.65 ± 0.1 سم نیشان دەدات. لە لایەکی دیکەوە، کۆتا گروپ سێ پێکهاتەی تێدابوو (8، 17 و 19b) کە کەمترین چالاکیی دژە میکرۆبییان هەبوو (کەمتر لە 3 سم). وێنەی ٩ دابەشبوونی ناوچە جیاوازەکانی ڕێگریکردن نیشان دەدات.
لێکۆڵینەوەی زیاتر لە چالاکیی دژە میکرۆبی پێکهاتە تاقیکراوەکان بریتی بوو لە دیاریکردنی MIC و MBC بۆ هەر ئاوێتەیەک. ئەنجامەکان کەمێک جیاواز بوون (وەک لە خشتەکانی ٢، ٣ و وێنەی ١٠ دا نیشان دراوە (بڕوانە فایلە وێنەکان))، کە پێکهاتەکانی ٧، ١١، ١٣a و ١٥ بە ڕواڵەت وەک باشترین ئاوێتە پۆلێنکراونەتەوە. ئەوان هەمان نزمترین بەهای MIC و MBC یان هەبوو (39.06 میکرۆگرام/100 میکرۆلیتر). هەرچەندە پێکهاتەکانی 7 و 8 بەهای MIC یان کەمتر بوو (9.7 میکرۆگرام/100 میکرۆلیتر)، بەڵام بەهاکانی MBC یان بەرزتر بوو (78.125 میکرۆگرام/100 میکرۆلیتر). بۆیە بە لاوازتر دادەنران لە چاو ئەو پێکهاتانەی پێشتر باسمان کرد. بەڵام ئەم شەش پێکهاتەیە کاریگەرترین بوون لەوانەی تاقیکرانەوە، چونکە بەهاکانی MBC یان لە خوار 100 میکرۆگرام/100 میکرۆلیترەوە بوو.
پێکهاتەکان (10، 14، 18 و 19b) کەمتر چالاک بوون بە بەراورد لەگەڵ پێکهاتە تاقیکراوەکانی تر چونکە بەهاکانی MBC یان لە نێوان 156 بۆ 312 میکرۆگرام/100 میکرۆلیتر بوو. لە لایەکی دیکەوە، پێکهاتەکانی (8، 17 و 19a) کەمترین بەڵێندەر بوون چونکە بەرزترین بەهای MBC یان هەبوو (625، 625 و 1250 میکرۆگرام/100 میکرۆلیتر، بە ڕێککەوت).
لە کۆتاییدا، بەپێی ئاستی لێبوردەیی کە لە خشتەی ٣ دا نیشان دراوە، دەتوانرێت پێکهاتە تاقیکراوەکان دابەش بکرێت بەسەر دوو پۆلدا بە پشتبەستن بە شێوازی کارکردنیان: ئەو پێکهاتانەی کە کاریگەری بەکتریاکوژیان هەیە (٧، ٨، ١٠، ١١، ١٣a، ١٥، ١٨، ١٩ب) و ئاوێتە کاریگەری دژە بەکتریایان هەیە (٦، ١٣ب، ١٤، ١٧، ١٩a). لە نێوانیاندا، پێکهاتەکانی ٧، ١١، ١٣a و ١٥ باشترن، کە چالاکیی کوشتن لە چڕییەکی زۆر کەمدا (٣٩.٠٦ میکرۆگرام/١٠٠ میکرۆلیتر) نیشان دەدەن.
دە لە سێزدە پێکهاتەی تاقیکراوی توانای دژە ستافیلۆکۆکۆسی ئاوریۆس (MRSA)ی بەرگری میتیسیلین بەرگری دژە زیندەیی (MRSA)یان نیشان دا. بۆیە، سکرینکردنی زیاتر لەگەڵ ماددە نەخۆشخوازەکانی بەرگری زیاتر لە دژەزیندەیی (بەتایبەت جیاکراوە ناوخۆییەکان کە بەکتریا نەخۆشخوازەکانی گرام پۆزەتیڤ و گرام نێگەتیڤ دەگرێتەوە) و مەعجوونە نەخۆشخوازەکان پێشنیار دەکرێت، هەروەها تاقیکردنەوەی ژەهراویکردنی خانەیی هەر پێکهاتەیەک بۆ هەڵسەنگاندنی سەلامەتییەکەی.
توێژینەوەکانی جێگیرکردنی گۆگردی ئەنجامدرا بۆ هەڵسەنگاندنی توانای پێکهاتە دروستکراوەکان وەک ڕێگریکەری پڕۆتینی بەستنەوەی پەنسلین 2a (PBP2a) لە ستافیلۆکۆکۆسی ئاوریۆسی بەرگری مێسیلین (MRSA). PBP2a ئەنزیمێکی سەرەکییە کە بەشدارە لە بایۆسێنتێزی دیواری خانەکانی بەکتریا، و ڕێگریکردن لەم ئەنزیمە دەستوەردان دەکات لە دروستبوونی دیواری خانەکان، لە کۆتاییدا دەبێتە هۆی لایزی بەکتریا و مردنی خانەکان1. ئەنجامەکانی دۆککردن لە خشتەی 4 دا هاتووە و بە وردی لە فایلە داتا تەواوکەرەکاندا باسکراون، و ئەنجامەکان نیشان دەدەن کە چەندین ئاوێتە نزیکایەتییەکی بەهێزی بەستنەوەیان بۆ PBP2a نیشانداوە، بە تایبەتی پاشماوەی شوێنی چالاک سەرەکی وەک Lys 273، Lys 316، و Arg 298. کارلێکەکان، لەوانەش پەیوەندی هایدرۆجین و π-کۆکردنەوە، زۆر هاوشێوەی ئەوانەی لیگاندی کوینازۆلینۆنی هاوبەشی بلوری (CCL)، کە ئاماژەیە بۆ توانای ئەم پێکهاتانە وەک ڕێگریکەری بەهێز.
داتاکانی دۆکینگکردنی گەردیلەیی، لەگەڵ پارامێتەرەکانی تری حیساباتی، بە توندی پێشنیاریان کرد کە ڕێگریکردن لە PBP2a میکانیزمی سەرەکی بەرپرسە لە چالاکیی دژە بەکتریا چاودێرکراوی ئەم پێکهاتانە. نمرەکانی دۆککردن و بەهاکانی لادانێکی چوارگۆشەی مامناوەندی ڕەگ (RMSD) زیاتر نزیکایەتی و سەقامگیری بەستنەوەیان ئاشکرا کرد، کە پشتگیری لەم گریمانەیە دەکات. وەک لە خشتەی 4 دا نیشان دراوە، لە کاتێکدا چەندین ئاوێتە نزیکایەتییەکی باشی بەستنەوەیان نیشان دا، هەندێک لە پێکهاتەکان (بۆ نموونە، 7، 9، 10، و 14) نمرەی دۆکینگیان بەرزتر بوو لە چاو لیگاندی هاو-بلوریکراو، ئەمەش ئاماژەیە بۆ ئەوەی کە لەوانەیە کارلێکی بەهێزتریان هەبێت لەگەڵ پاشماوەی شوێنی چالاک لە PBP2a. بەڵام، زۆرترین پێکهاتە زیندووەکانی 6 و 13b نمرەی دۆکینگ کەمێک کەمتریان نیشان دا (بە ڕێککەوت -5.98 و -5.63) بە بەراورد لەگەڵ لیگاندەکانی تر. ئەمە ئەوە پیشان دەدات کە هەرچەندە دەتوانرێت نمرەکانی دۆکینگ بەکاربهێنرێت بۆ پێشبینیکردنی نزیکایەتی بەستنەوە، بەڵام هۆکارەکانی تر (بۆ نموونە، سەقامگیری لیگاند و کارلێکی گەردیلەیی لە ژینگەی بایۆلۆژیدا) ڕۆڵێکی سەرەکی دەگێڕن لە دیاریکردنی چالاکیی دژە بەکتریا. جێگای ئاماژەیە، بەهاکانی RMSDی هەموو پێکهاتە دروستکراوەکان لە خوار 2 Å بوون، ئەمەش پشتڕاستی دەکاتەوە کە پۆزی دۆککردنیان لە ڕووی پێکهاتەییەوە لەگەڵ کۆنفۆڕماسیۆنی بەستنەوەی لیگاندی هاو بلوریکراودا یەکدەگرێتەوە، کە زیاتر پشتگیری لە تواناکانیان دەکات وەک ڕێگریکەری بەهێزی PBP2a.
هەرچەندە نمرەکانی دۆکینگ و بەهاکانی RMS پێشبینی بەنرخ دەدەن، بەڵام پەیوەندی نێوان ئەم ئەنجامانەی دۆکینگ و چالاکیی دژە میکرۆبی هەمیشە لە یەکەم نیگادا ڕوون نییە. هەرچەندە ڕێگریکردن لە PBP2a بە توندی پشتگیری دەکرێت وەک هۆکارێکی سەرەکی کە کاریگەری لەسەر چالاکیی دژە میکرۆبی هەیە، بەڵام چەندین جیاوازی پێشنیاری ئەوە دەکەن کە تایبەتمەندییە بایۆلۆژییەکانی دیکەش ڕۆڵێکی گرنگ دەگێڕن. ئاوێتە 6 و 13b بەرزترین چالاکیی دژە میکرۆبییان نیشان دا، لەگەڵ هەردوو تیرەی ناوچەی ڕێگریکردن 4 سم و کەمترین بەهای MIC (9.7 میکرۆگرام/100 میکرۆلیتر) و MBC (78.125 میکرۆگرام/100 میکرۆلیتر)، سەرەڕای نمرەی دۆکینگیان کەمتر بە بەراورد بە ئاوێتە 7، 9، 10 و 14. ئەمە ئەوە پیشان دەدات کە هەرچەندە PBP2a ڕێگریکردن بەشدارە لە چالاکیی دژە میکرۆبی، هۆکارەکانی وەک تواوەیی، بەردەستبوونی زیندەیی و داینامیکی کارلێککردن لە ژینگەی بەکتریادا کاریگەرییان لەسەر چالاکیی گشتی هەیە. وێنەی 11 پۆزی دۆککردنیان نیشان دەدات، ئەمەش ئاماژەیە بۆ ئەوەی کە هەردوو ئاوێتە، تەنانەت بە نمرەی بەستنەوەی تاڕادەیەک نزم، هێشتا توانای کارلێککردنیان لەگەڵ پاشماوە سەرەکییەکانی PBP2a هەیە، کە بە ئەگەرێکی زۆرەوە کۆمپلێکسی ڕێگریکردنەکە جێگیر دەکات. ئەمە ئەوە دەردەخات کە لە کاتێکدا کە دۆکینگکردنی گەردیلەیی تێڕوانینێکی گرنگ لەبارەی ڕێگریکردن لە PBP2a دەدات، دەبێت هۆکارە بایۆلۆژییەکانی دیکە لەبەرچاو بگیرێن بۆ ئەوەی بە تەواوی لە کاریگەرییە دژە میکرۆبییەکانی جیهانی ڕاستەقینەی ئەم پێکهاتانە تێبگەن.
بە بەکارهێنانی پێکهاتەی بلوری PBP2a (PDB ID: 4CJN)، نەخشەی کارلێکی دوو ڕوویی و سێ ڕەهەندی چالاکترین پێکهاتەکانی 6 و 13b کە لەگەڵ پڕۆتینی بەستنەوەی پەنسلین 2a (PBP2a)ی ستافیلۆکۆکۆسی ئاوریۆسی بەرگری میتیسیلین (MRSA) بەستراونەوە دروستکرا. ئەم نەخشانە شێوازەکانی کارلێکی ئەم پێکهاتانە بەراورد دەکەن لەگەڵ لیگاندی کوینازۆلینۆنی هاوکریستاڵکراوی دووبارە دۆککراو (CCL)، کە تیشک دەخاتە سەر کارلێکە سەرەکییەکانی وەک پەیوەندی هایدرۆجین، π-کۆکردنەوە، و کارلێکە ئایۆنیەکان.
نەخشێکی هاوشێوە بۆ ئاوێتە 7 بینرا، کە نمرەی تاڕادەیەک بەرزی دۆکینگ (-6.32) و تیرەی ناوچەی ڕێگری هاوشێوە (3.9 سم) بۆ ئاوێتە 10 نیشان دا. بەڵام، MIC ی (39.08 میکرۆگرام/100 میکرۆلیتر) و MBC (39.06 میکرۆگرام/100 میکرۆلیتر) بە شێوەیەکی بەرچاو بەرزتر بوون، ئەمەش ئاماژەیە بۆ ئەوەی کە پێویستی بە چڕیی زیاترە بۆ نیشاندانی کاریگەری دژە بەکتریا. ئەمە ئەوە پیشان دەدات کە هەرچەندە ئاوێتە ٧ نزیکایەتییەکی بەهێزی بەستنەوەی لە توێژینەوەکانی دۆکینگدا نیشان دا، بەڵام هۆکارەکانی وەک بەردەستبوونی زیندەیی، وەرگرتنی خانەیی، یان تایبەتمەندییە فیزیکی و کیمیاییەکانی تر لەوانەیە کاریگەری بایۆلۆژییەکەی سنووردار بکەن. هەرچەندە ئاوێتە ٧ تایبەتمەندی بەکتریاکوژی نیشان دا، بەڵام کەمتر کاریگەر بوو لە ڕێگریکردن لە گەشەی بەکتریا بە بەراورد بە ئاوێتە ٦ و ١٣ب.
ئاوێتە 10 جیاوازییەکی دراماتیکتری نیشان دا لەگەڵ بەرزترین نمرەی دۆکینگ (-6.40)، کە ئاماژەیە بۆ نزیکایەتییەکی بەهێزی بەستنەوە بە PBP2a. بەڵام، تیرەی ناوچەی ڕێگریکردنەکەی (3.9 سم) بەراورد دەکرا بە ئاوێتە 7، و MBC ی (312 میکرۆگرام/100 میکرۆلیتر) بە شێوەیەکی بەرچاو بەرزتر بوو لە ئاوێتە 6، 7، و 13b، ئەمەش ئاماژەیە بۆ چالاکیی بەکتریاکوژی لاوازتر. ئەمە ئەوە پیشان دەدات کە سەرەڕای پێشبینی باشی دۆکینگ، ئاوێتە ١٠ کەمتر کاریگەر بووە لە کوشتنی MRSA بەهۆی هۆکارە سنووردارەکانی تری وەک تواوەیی، سەقامگیری، یان خراپی ڕژانی پەردەی بەکتریا. ئەم ئەنجامانە پشتگیری لەو تێگەیشتنە دەکەن کە لە کاتێکدا ڕێگریکردن لە PBP2a ڕۆڵێکی سەرەکی دەگێڕێت لە چالاکیی دژە بەکتریادا، بەڵام بە تەواوی جیاوازییەکانی چالاکیی بایۆلۆژی کە لە نێوان پێکهاتە تاقیکراوەکاندا بینراون ڕوون ناکاتەوە. ئەم جیاوازیانە ئەوە پیشان دەدەن کە شیکارییە تاقیکارییەکانی زیاتر و هەڵسەنگاندنی بایۆلۆژی قووڵ پێویستە بۆ ڕوونکردنەوەی تەواوی میکانیزمە دژە بەکتریاکانی بەشداربوو.
ئەنجامەکانی دۆکینگکردنی گەردیلەیی لە خشتەی 4 و فایلە داتا تەواوکەرەکاندا پەیوەندی ئاڵۆزی نێوان نمرەکانی دۆکینگ و چالاکیی دژە میکرۆبی تیشک دەخەنە سەر. هەرچەندە ئاوێتە 6 و 13b نمرەی دۆکینگیان کەمترە لە ئاوێتە 7، 9، 10 و 14، بەڵام بەرزترین چالاکیی دژە میکرۆبی نیشان دەدەن. نەخشەی کارلێکەکانیان (لە وێنەی 11 دا نیشان دراوە) ئاماژە بەوە دەکەن کە سەرەڕای نمرەی بەستنەوەیان کەمتر، هێشتا پەیوەندی هایدرۆجینی بەرچاو و کارلێکی π-کۆکردنەوە لەگەڵ پاشماوە سەرەکییەکانی PBP2a پێکدەهێنن کە دەتوانێت کۆمپلێکسی ئەنزیم-ڕێگریکەر بە شێوەیەکی بایۆلۆژی سوودبەخش جێگیر بکات. سەرەڕای نمرەکانی دۆکینگ تاڕادەیەک نزم لە 6 و 13b، چالاکیی دژە میکرۆبی بەرزبووەوەیان پێشنیاری ئەوە دەکات کە تایبەتمەندییەکانی دیکەی وەک تواوەیی، سەقامگیری و وەرگرتنی خانەیی دەبێ بە هاوبەشی لەگەڵ داتاکانی دۆککردن لەبەرچاو بگیرێن کاتێک توانای ڕێگریکەر هەڵدەسەنگێندرێت. ئەمەش گرنگی تێکەڵکردنی توێژینەوەکانی دۆکینگ لەگەڵ شیکاری دژە میکرۆبی تاقیکاری بۆ هەڵسەنگاندنی وردی توانای چارەسەری پێکهاتە نوێیەکان دەردەخات.
ئەم ئەنجامانە ئاماژە بەوە دەکەن کە لە کاتێکدا کە دۆکینگی گەردیلەیی ئامرازێکی بەهێزە بۆ پێشبینیکردنی نزیکایەتی بەستنەوە و دیاریکردنی میکانیزمە ئەگەرییەکانی ڕێگریکردن، نابێت بە تەنیا پشتی پێ ببەسترێت بۆ دیاریکردنی کاریگەری دژە میکرۆبی. زانیارییە گەردیلەیەکان پێشنیاری ئەوە دەکەن کە ڕێگریکردن لە PBP2a هۆکارێکی سەرەکییە کە کاریگەری لەسەر چالاکیی دژە میکرۆبی هەیە، بەڵام گۆڕانکاری لە چالاکیی بایۆلۆژیدا پێشنیاری ئەوە دەکات کە تایبەتمەندییە فیزیکی و کیمیایی و دەرمانجووڵەییەکانی تر دەبێت باشتر بکرێن بۆ بەرزکردنەوەی کاریگەری چارەسەری. توێژینەوەکانی داهاتوو پێویستە سەرنجیان لەسەر باشکردنی پێکهاتەی کیمیایی پێکهاتەکانی ٧ و ١٠ بێت بۆ باشترکردنی بەردەستبوونی زیندەیی و وەرگرتنی خانەیی، دڵنیابوون لەوەی کە کارلێکە بەهێزەکانی دۆکینگ وەرگێڕدراون بۆ چالاکیی دژە میکرۆبی ڕاستەقینە. توێژینەوەکانی زیاتر، لەوانەش تاقیکردنەوە زیندووەکانی زیادە و شیکاری پەیوەندی پێکهاتە-چالاکی (SAR)، گرینگ دەبن بۆ زیاتر تێگەیشتنمان لە چۆنیەتی کارکردنی ئەم پێکهاتانە وەک ڕێگریکەری PBP2a و بۆ پەرەپێدانی ماددە دژە میکرۆبییە کاریگەرەکان.
ئەو پێکهاتانەی لە 3-(anthracen-9-yl)-2-cyanoacryloyl chloride 4 دروستکراون پلەی جیاوازی چالاکیی دژە میکرۆبییان نیشانداوە، لەگەڵ چەندین ئاوێتە کە ڕێگرییەکی بەرچاویان لە ستافیلۆکۆکۆسی ئاوریۆسی بەرگریکار لە میتیسیلین (MRSA) نیشانداوە. شیکاری پەیوەندی پێکهاتە-چالاکی (SAR) تایبەتمەندییە پێکهاتەییە سەرەکییەکانی بنەمای کاریگەری دژە میکرۆبی ئەم پێکهاتانە ئاشکرا کرد.
بوونی هەردوو گروپی ئەکریلۆنیتریل و ئەنتراسین سەلماندی کە گرینگە بۆ بەرزکردنەوەی چالاکیی دژە میکرۆبی. گروپی نایتریلی کارلێککەری زۆر لە ئەکریلۆنیتریلدا پێویستە بۆ ئاسانکاری کارلێککردن لەگەڵ پڕۆتینەکانی بەکتریا، بەمەش بەشدارە لە تایبەتمەندییە دژە میکرۆبیەکانی پێکهاتەکە. ئەو پێکهاتانەی کە هەردوو ئەکریلۆنیتریل و ئەنتراسینیان تێدایە بە بەردەوامی کاریگەری دژە میکرۆبی بەهێزتریان نیشان دا. بۆنخۆشی گروپی ئەنتراسین زیاتر ئەم پێکهاتانەی جێگیر کرد، کە بە ئەگەرێکی زۆرەوە چالاکیی بایۆلۆژییان بەرز دەکاتەوە.
هێنانەکایەی ئەڵقەی هێتێرۆسایکلیک کاریگەری دژە بەکتریاکانی چەندین وەرگیراو بە شێوەیەکی بەرچاو باشتر کرد. بە تایبەتی، وەرگیراوی بەنزۆتیازۆڵ 13b و وەرگیراوی ئەکریلهایدرازید 6 بەرزترین چالاکیی دژە بەکتریایان نیشان دا لەگەڵ ناوچەی ڕێگریکردن کە نزیکەی 4 سم بوو. ئەم وەرگیراوانەی هێتێرۆسایکلیک کاریگەری بایۆلۆژی بەرچاوتریان نیشان دا، ئەمەش ئاماژەیە بۆ ئەوەی کە پێکهاتەی هێتێرۆسایکلیک ڕۆڵێکی سەرەکی دەگێڕێت لە کاریگەرییەکانی دژە بەکتریادا. بە هەمان شێوە، پیریمیدینتیۆن لە ئاوێتە ٩، تیۆپیرازۆڵ لە ئاوێتە ١٠، و ئەڵقەی تێترازین لە ئاوێتە ١١ بەشداریان کردووە لە تایبەتمەندی دژە بەکتریاکانی پێکهاتەکان، ئەمەش زیاتر گرنگی گۆڕینی هێتێرۆسایکلیک دەردەخات.
لە نێوان پێکهاتە دروستکراوەکاندا، 6 و 13b بەهۆی چالاکییە دژە بەکتریا نایابەکانیانەوە جیاواز بوون. کەمترین چڕیی ڕێگریکەر (MIC)ی پێکهاتەی ٦ 9.7 میکرۆگرام/100 میکرۆلیتر بوو، و کەمترین چڕیی بەکتریاکوژ (MBC) 78.125 میکرۆگرام/100 میکرۆلیتر بوو، ئەمەش توانای نایابی دەردەخات بۆ پاککردنەوەی ستافیلۆکۆکۆسی ئاوریۆسی بەرگری میتیسیلین (MRSA). بە هەمان شێوە، ئاوێتە 13b ناوچەی ڕێگری 4 سم و بەهاکانی MIC و MBC نزم بوو، کە چالاکیی دژە بەکتریا بەهێزەکەی پشتڕاستکردەوە. ئەم ئەنجامانە ڕۆڵی سەرەکی گروپە کاراییەکانی ئەکریلۆهایدرازید و بەنزۆتیازۆڵ لە دیاریکردنی کاریگەری زیندەیی ئەم پێکهاتانەدا دەردەخەن.
لە بەرامبەردا، پێکهاتەکانی ٧، ١٠ و ١٤ چالاکیی دژە بەکتریایەکی مامناوەندیان نیشان دا لەگەڵ ناوچەی ڕێگریکردن لە نێوان ٣.٦٥ بۆ ٣.٩ سم. ئەم پێکهاتانە پێویستیان بە چڕیی زیاتر بوو بۆ ئەوەی بە تەواوی بەکتریاکان بکوژن، وەک لە بەها بەرزەکانی MIC و MBC تاڕادەیەک بەرزدا دەردەکەوێت. هەرچەندە ئەم پێکهاتانە کەمتر چالاک بوون لە چاو پێکهاتەکانی ٦ و ١٣b، بەڵام هێشتا توانای دژە بەکتریا بەرچاویان نیشان دا، ئەمەش ئەوە پیشان دەدات کە تێکەڵکردنی بەشەکانی ئەکریلۆنیتریل و ئەنتراسین لە ئەڵقەی هێتێرۆسایکلیکدا بەشدارە لە کاریگەری دژە بەکتریایان.
پێکهاتەکان شێوازی کارکردنی جیاوازیان هەیە، هەندێکیان تایبەتمەندی بەکتریاکوژیان هەیە و هەندێکی تریش کاریگەری بەکتریاکوژییان هەیە. پێکهاتەکانی ٧ و ١١ و ١٣a و ١٥ بەکتریا کوژن و پێویستیان بە چڕیی کەمتر هەیە بۆ ئەوەی بەکتریا بە تەواوی بکوژن. لەبەرامبەردا پێکهاتەکانی ٦ و ١٣ب و ١٤ بەکتریا وەستاون و دەتوانن گەشەی بەکتریا لە چڕیی کەمتردا ڕێگری بکەن، بەڵام پێویستیان بە چڕیی زیاترە بۆ ئەوەی بەکتریا بە تەواوی بکوژێت.
بە گشتی، شیکاری پەیوەندی پێکهاتە-چالاکی تیشک دەخاتە سەر گرنگی ناساندنی بەشەکانی ئەکریلۆنیتریل و ئەنتراسین و پێکهاتەی هێتێرۆسایکلیک بۆ بەدەستهێنانی چالاکیی دژە بەکتریا بەرچاو. ئەم ئەنجامانە پێشنیاری ئەوە دەکەن کە باشکردنی ئەم پێکهاتە پێکهاتەییانە و گەڕان بەدوای گۆڕانکاری زیاتر بۆ باشترکردنی تواوەیی و ڕژانی پەردە ڕەنگە ببێتە هۆی پەرەپێدانی دەرمانی دژە-MRSA کاریگەرتر.
هەموو کاراکتەرەکان و توێنەرەکان پاککرانەوە و وشککرانەوە بە بەکارهێنانی ڕێکارە ستانداردەکان (ئێل گۆمهۆریا، میسر). خاڵەکانی توانەوەی بە بەکارهێنانی ئامێری خاڵی توانەوەی ئەلیکترۆنی گالێنکامپ دیاریکراون و بەبێ ڕاستکردنەوە ڕاپۆرت دەکرێن. سپێکتری ژێر سوور (IR) (cm−1) لە بەشی کیمیا، فاکەڵتی زانست، زانکۆی عەین شامس بە بەکارهێنانی گوللەی برۆمایدی پۆتاسیۆم (KBr) لەسەر سپێکترۆمێتری Thermo Electron Nicolet iS10 FTIR (Thermo Fisher Scientific, Waltham, MA, USA) تۆمارکرا.
سپێکتری NMR 1H لە 300 مێگاهێرتز بە بەکارهێنانی سپێکترۆمێتری NMR GEMINI (GEMINI Manufacturing & Engineering، Anaheim، CA، USA) و سپێکترۆمێتری NMR BRUKER 300 MHz (BRUKER Manufacturing & Engineering, Inc.) بەدەست هێنرا. تێترامیثیلسیلان (TMS) وەک ستانداردێکی ناوخۆیی لەگەڵ دیمیثیل سەلفۆکسایدی دیوتێراتکراو (DMSO-d7) بەکارهات. پێوانەکانی NMR لە فاکەڵتی زانست لە زانکۆی قاهیرە لە جیزە لە میسر ئەنجامدرا. شیکاری توخمییەکان (CHN) بە بەکارهێنانی شیکارکەری توخمی Perkin-Elmer 2400 ئەنجامدرا و ئەنجامە بەدەست هێنراوەکان لەگەڵ بەها حیسابکراوەکاندا ڕێککەوتنێکی باشیان هەیە.
تێکەڵەیەک لە ترشی ٣ (٥ مۆل) و تیۆنیل کلۆرید (٥ مل) لە حەمامێکی ئاودا لە پلەی گەرمی ٦٥ پلەی سەدی بۆ ماوەی ٤ سەعات گەرمکرا. کلۆریدی تیۆنیل زیادە بە تەقاندنەوە لە ژێر پەستانی کەمدا لابرا. ڕەقە سوورەکەی دەرهاویشتوو کۆکرایەوە و بەبێ پاککردنەوەی زیاتر بەکارهێنرا. خاڵی توانەوەی: 200-202 پلەی سەدی، بەرهەم: 88.5%. IR (KBr، ν، cm−1): 2224 (C≡N)، 1737 (C=O). 1H-NMR (400 مێگاهێرتز، DMSO-d6) δ (ppm): 9.26 (s، 1H، CH=)، 7.27-8.57 (m، 9H، هێتێرۆئارۆماتیزەیشن). 13C NMR (75 مێگاهێرتز، DMSO-d6) δ (ppm): 115.11 (C≡N)، 124.82-130.53 (CH ئەنتراسین)، 155.34، 114.93 (CH=C–C=O)، 162.22 (C=O); HRMS (ESI) m/z [M + H]+: 291.73111. شیکارکەر. حیساب کراوە بۆ C18H10ClNO (291.73): C، 74.11؛ H، 3.46؛ ن، 4.80. دۆزرایەوە: C، 74.41؛ H، 3.34؛ ن، 4.66%.
لە پلەی گەرمی 0. ڕەقە ڕەشبووەکە بە پاڵاوتنی کۆکرایەوە و لە ئیتانۆلەوە کریستاڵ کرایەوە بۆ ئەوەی ئاوێتە ٦ی پێ بدرێت.
کریستاڵە سەوزەکان، خاڵی توانەوەی 190-192 پلەی سەدی، بەرهەمی 69.36%؛ IR (KBr) ν=3424 (NH)، 2228 (C≡N)، 1720 (C=O)، 1621 (C=N) cm−1. 1H-NMR (400 مێگاهێرتز، DMSO-d6) δ (ppm): 9.3 (br s، H، NH، ئاڵوگۆڕکراو)، 7.69-8.51 (m، 18H، هێتێرۆئارۆماتیک)، 9.16 (s، 1H، CH=)، 8.54 (s، 1H، CH=); بەهای حیسابکراو بۆ C33H21N3O (475.53): C، 83.35؛ H، 4.45؛ ن، 8.84. دۆزرایەوە: C، 84.01؛ H، 4.38؛ ن، 8.05%.
4 (2 مۆل، 0.7 گم) لە 20 مل گیراوەی دیۆکسانی بێ ئاودا بتوێنەوە (چەند دڵۆپێک ترای ئیتیلامینی تێدایە)، فینێلهایدرازین/2-ئەمینۆپیریدین (2 مۆل) زیاد بکە و لە پلەی گەرمی ژووردا تێکی ​​بدە بۆ ماوەی 1 و 2 سەعات، بە ڕێککەوت. تێکەڵەی کارلێکەکە بڕێژە ناو سەهۆڵ یان ئاو و بە ترشی هایدرۆکلۆریکی شل ترش بکە. ڕەقە جیاکراوەکە فلتەر بکە و لە ئیتانۆلەوە بیکریستاڵ بکەرەوە بۆ بەدەستهێنانی ٧ و لە بەنزین دووبارە کریستاڵ بکەرەوە بۆ بەدەستهێنانی ٨.
کریستاڵە سەوزەکان، خاڵی توانەوەی 160-162 پلەی سەدی، بەرهەمهێنانی 77%؛ IR (KBr، ν، cm−1): 3245 (NH)، 2222 (C≡N)، 1691 (C=O)، 1671 (C=O) cm−1. 1H-NMR (400 MHz، DMSO-d6): δ (ppm): 10.88 (s، 1H، NH، ئاڵوگۆڕکراو)، 9.15 (s، 1H، CH=)، 8.81 (s، 1H، CH=)، 6.78-8.58 (m، 23H، هێتێرۆئارۆماتیک)؛ بەهای حیسابکراو بۆ C42H26N4O2 (618.68): C، 81.54؛ H، 4.24؛ ن، 9.06. دۆزرایەوە: C، 81.96؛ H، 3.91؛ ن، 8.91%.
4 (2 مۆل، 0.7 گم) لە 20 مل گیراوەی دیۆکسانی بێ ئاودا تواوەتەوە (چەند دڵۆپێک ترای ئیتیلامینی تێدایە)، 2-ئەمینۆپیریدین (2 مۆل، 0.25 گم) زیادکرا و تێکەڵەکە لە پلەی گەرمی ژووردا بۆ ماوەی 2 سەعات تێکەڵکرا. تێکەڵەی کارلێکەکە ڕژێندرایە ناو ئاوی سەهۆڵاوی و بە ترشی هایدرۆکلۆریکی شل ترش کرا. ڕەشبوونەوەی دروستکراو پاڵاوت و لە بەنزینەوە کریستاڵ کرایەوە، کریستاڵە سەوزەکانی ٨ بە خاڵی توانەوەی ١٤٦-١٤٨ پلەی سەدی و بەرهەمی ٨٢.٥% بەخشرا؛ سپێکتریمی ژێر سوور (KBr) ν: 3148 (NH)، 2222 (C≡N)، 1665 (C=O) cm−1. 1H NMR (400 مێگاهێرتز، DMSO-d6): δ (ppm): 8.78 (s، H، NH، ئاڵوگۆڕکراو)، 9.14 (s، 1H، CH=)، 7.36-8.55 (m، 13H، هێتێرۆئارۆماتیزەیشن); حیساب کراوە بۆ C23H15N3O (348.38): C، 79.07؛ H، 4.33؛ ن، 12.03. دۆزرایەوە: C، 78.93؛ H، 3.97؛ ن، 12.36%.
ئاوێتە 4 (2 مۆل، 0.7 گم) لە 20 مل دیۆکسانی وشکدا تواوەتەوە (کە چەند دڵۆپێک ترای ئیتیلامین و 2 مۆل تیۆ یوریا/سیمیماربازیدی تێدایە) و لە ژێر گەڕانەوە بۆ ماوەی 2 سەعات گەرمکرایەوە. توێنەرەکە لە بۆشاییدا بەهەڵم کرا. پاشماوەکە لە دیۆکسانەوە کریستاڵ کرایەوە بۆ ئەوەی تێکەڵەیەک بەدەست بهێنرێت.


کاتی پۆست: Jun-16-2025