کاوانیش، ژاپۆن، ١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢ /PRNewswire/ — کێشە ژینگەییەکانی وەک گۆڕانی کەشوهەوا، کەمبوونەوەی سەرچاوەکان، لەناوچوونی جۆرەکانی ئاژەڵان، پیسبوونی پلاستیک و دارستانبڕین کە بەهۆی زیادبوونی ژمارەی دانیشتوانی جیهانەوە دروست بووە، زیاتر زەق دەبنەوە.
دووەم ئۆکسیدی کاربۆن (CO2) گازی گەرمخانەیە و یەکێکە لە هۆکارە سەرەکییەکانی گۆڕانی کەشوهەوا. لەم ڕووەوە پرۆسەیەک بە ناوی "فۆتۆسێنتێزی دەستکرد (فۆتۆکەمکردنەوەی دووەم ئۆکسیدی کاربۆن)" دەتوانێت مادەی خاوی ئۆرگانیک بۆ سووتەمەنی و ماددە کیمیاییەکان لە دووەم ئۆکسیدی کاربۆن و ئاو و وزەی خۆرەوە بەرهەمبهێنێت، وەک چۆن ڕووەکەکان دەیکەن. لە هەمان کاتدا دەردانی CO2 کەم دەکەنەوە، کە وەکو سەرچاوەی سەرەکی بۆ بەرهەمهێنانی وزە و ماددە کیمیاییەکان بەکاردەهێنرێن. بۆیە فۆتۆسێنتێزی دەستکرد بە یەکێک لە پێشکەوتووترین تەکنەلۆژیا سەوزەکان ناسراوە.
MOFs (چوارچێوەی کانزا-ئۆرگانیک) ماددەیەکی سەروو کونیلەدارن کە لە کۆی کانزا نائۆرگانیکەکان و بەستەرە ئۆرگانیکەکان پێکهاتوون. دەتوانرێت لە ئاستی گەردیلەییدا لە مەودای نانۆدا بە ڕووبەری ڕووکارێکی گەورە کۆنتڕۆڵ بکرێن. بەهۆی ئەم تایبەتمەندیانەوە دەتوانرێت MOFs لە هەڵگرتنی غاز، جیاکردنەوە، مژینی کانزا، کاتالیزەکردن، گەیاندنی دەرمان، چارەسەرکردنی ئاو، هەستەوەر، ئەلکترۆد، فلتەر و هتد بەکاربهێنرێت. لەم دواییانەدا دەرکەوتووە کە MOFs توانای گرتنی CO2یان هەیە، کە دەتوانرێت بەکاربهێنرێت بۆ بەرهەمهێنانی ماددە ئۆرگانییەکان لە ڕێگەی کەمکردنەوەی فۆتۆسێنتێزی CO2، کە بە فۆتۆسێنتێزی دەستکردیش ناسراوە.
لە بەرامبەردا خاڵە کوانتەمییەکان ماددەیەکی زۆر بچووکن (0.5-9 نانۆمەتر) کە تایبەتمەندی بینایییان هەیە کە پابەندن بە یاساکانی کیمیای کوانتەم و میکانیکی کوانتەم. پێیان دەوترێت “ئەتۆمی دەستکرد یان مۆلیکولی دەستکرد” چونکە هەر خاڵێکی کوانتەم تەنها لە چەند بۆ هەزاران ئەتۆم یان مۆلیکول پێکدێت. لەم مەودایە قەبارەیەدا ئاستی وزەی ئەلکترۆنەکان بەردەوام نابن و بەهۆی دیاردەیەکی فیزیاییەوە کە بە کاریگەری زیندانیکردنی کوانتەم ناسراوە، جیا دەبنەوە. لەم حاڵەتەدا درێژی شەپۆلی ڕووناکی دەرچوو بەندە بە قەبارەی خاڵە کوانتەمەکە. هەروەها دەتوانرێت ئەم خاڵە کوانتەمیانە لە فۆتۆسێنتێزی دەستکرددا بەکاربهێنرێن بەهۆی توانای بەرزی هەڵمژینی ڕووناکی و توانای دروستکردنی چەندین ئیکسیتۆن و ڕووبەری ڕووبەری گەورە.
هەردوو MOF و خاڵە کوانتەمییەکان لەلایەن هاوپەیمانی زانستی سەوزەوە دروستکراون. پێشتر بە سەرکەوتوویی پێکهاتەکانی MOF-quantum dot یان بەکارهێناوە بۆ بەرهەمهێنانی ترشی فۆرمیک وەک کاتالیستێکی تایبەت بۆ فۆتۆسێنتێزی دەستکرد. بەڵام ئەم کاتالیستانە لە شێوەی پاودەردان و ئەم پاودەرانەی کاتالیستەکان دەبێت لە ڕێگەی پاڵاوتنەوە لە هەر پرۆسەیەکدا کۆبکرێنەوە. بۆیە زەحمەتە بتوانرێت بۆ بەکارهێنانی پیشەسازی ڕاستەقینە جێبەجێ بکرێت چونکە ئەم پرۆسانە بەردەوام نین.
لە وەڵامدا بەڕێز کاجینۆ تێتسورۆ و ئیوابایاشی هیرۆهیسا و دکتۆر مۆری ڕیۆهی لە کۆمپانیای هاوپەیمانی زانستی سەوز تەکنەلۆژیای خۆیان بەکارهێنا بۆ بێ جووڵەکردنی ئەم کاتالیزەرە دەستکردە تایبەتانەی فۆتۆسێنتێز لەسەر قوماشێکی قوماشی هەرزان و کارگەیەکی نوێی ترشی فۆرمیکیان کردەوە. دەتوانرێت پرۆسەکە بە بەردەوامی بۆ بەکارهێنانی پیشەسازی پراکتیکی بەڕێوەبچێت. دوای تەواوبوونی کارلێکی فۆتۆسێنتێزی دەستکرد دەتوانرێت ئەو ئاوەی کە ترشی فۆرمیکی تێدایە دەربهێنرێت و دەربهێنرێت، دواتر ئاوی شیرینی نوێ بخرێتە ناو دەفرەکەوە بۆ بەردەوامبوون لە دەستپێکردنەوەی فۆتۆسێنتێزی دەستکرد.
ترشی فۆرمیک دەتوانێت جێگەی سووتەمەنی هایدرۆجین بگرێتەوە. یەکێک لە هۆکارە سەرەکییەکانی ڕاگرتنی وەرگرتنی کۆمەڵگەیەکی جیهانی لەسەر بنەمای هایدرۆجین ئەوەیە کە هایدرۆجین کە بچووکترین ئەتۆمە لە گەردووندا، هەڵگرتنی ئەستەمە و دروستکردنی خەزنەیەکی باشی هایدرۆجین کە بە باشی داخراوە، زۆر گرانە. جگە لەوەش گازی هایدرۆجین دەتوانێت تەقینەوە بێت و مەترسی سەلامەتی دروست بکات. هەڵگرتنی ترشی فۆرمیک وەک سووتەمەنی زۆر ئاسانترە چونکە شلە. ئەگەر پێویست بوو ترشی فۆرمیک دەتوانێت کارلێکەکە کاتالیزە بکات بۆ بەرهەمهێنانی هایدرۆجین لە شوێنی خۆیدا. جگە لەوەش دەتوانرێت ترشی فۆرمیک وەک مادەی خاو بۆ ماددە کیمیاییە جۆراوجۆرەکان بەکاربهێنرێت.
تەنانەت ئەگەر لە ئێستادا کارایی فۆتۆسێنتێزی دەستکرد هێشتا زۆر نزم بێت، هاوپەیمانی زانستی سەوز بەردەوام دەبێت لە شەڕکردن بۆ زیادکردنی کارایی و ناساندنی فۆتۆسێنتێزی دەستکردی بەڕاستی کارپێکراو.