ئەم ماڵپەڕە کووکی بەکاردەهێنێت بۆ باشترکردنی ئەزموونی بەکارهێنەرەکەت. بە بەردەوامبوون لە بەکارهێنانی ئەم ماڵپەڕە، تۆ ڕەزامەندیت لەسەر سیاسەتی کووکیمان.
ئەگەر ژمارەی ئەندامێتی ACSت هەیە، تکایە لێرە بینووسە بۆ ئەوەی بتوانین ئەم ئەکاونتە بە ئەندامێتیەکەتەوە ببەستینەوە. (ئارەزوومەندانە)
ACS بەهای نهێنی تۆ دەدات. بە ناردنی زانیاریەکانتان دەتوانن سەردانی C&EN بکەن و بەشداری لە هەواڵە هەفتانەیەکانمان بکەن. ئێمە ئەو زانیاریانەی کە تۆ پێشکەشی دەکەیت بەکاردەهێنین بۆ باشترکردنی ئەزموونی خوێندنەوەت، و هەرگیز داتاکانت بە ئەندامانی لایەنی سێیەم نافرۆشین.
لە ساڵی ٢٠٠٥ کۆمپانیای زەبەلاحی کاڵا بەکاربەرەکانی کۆلگەیت-پالمۆلیڤ بە فرۆشتنی بەرهەمەکانی وەک فاب و داینامۆ بە کۆمپانیای فۆنیکس براندز، بازرگانی پاککەرەوەی جلشۆرەکانی ئەمریکای باکووری بەجێهێشت. دوای سێ ساڵ، کۆمپانیایەکی دیکەی زەبەلاحی کاڵای بەکاربەر بەناوی یونیلیڤەر، هێڵی بەرهەمە پاککەرەوە ئەمریکییەکانی خۆی کە بریتی بوو لە ئۆڵ و ویسک بە بەرهەمەکانی سەن فرۆشت.
فرۆشتنی کارەکەی بە دوو کۆمپانیای بچووکی تایبەتی وایکردووە بازاڕی ئاست بەرزی کۆمپانیای P&G لە پاککەرەوەی جلشۆرەکانی ئەمریکادا نزیکەی بێ چەواشەکاری بێت. ئەوەی جێگای سەرنجە کۆمپانیای پرۆکتەر و گامبڵ سەرکەوتنی ڕاگەیاند.
لەڕاستیدا لە ساڵی ٢٠١٤دا ئالان جی لافلی، بەڕێوەبەری جێبەجێکاری ئەوکاتەی کۆمپانیای پرۆکتەر و گامبڵ (P&G)، لە کشانەوەی یونیلیڤەر پەشیمان بووەوە. ئاماژەی بەوەشکرد، بازاڕی ناوەڕاستی بازاڕی پاککەرەوەی شکستپێهێنا، وایکردووە بەرهەمەکانی کۆمپانیای P&G بە شێوەیەکی سەرەکی لە بازاڕی ئاست بەرزدا چڕببنەوە، لە هەمان کاتدا بەرهەمە ئاست نزمەکانی لەگەڵ سێ ڕکابەردا دابینکردووە. کۆمپانیای پرۆکتەر و گامبڵ بازرگانێکی براندە ناسراوەکانی وەک تاید و گەین. نزیکەی 60%ی بازرگانی پاککەرەوەی جلشۆرەکانی ئەمریکا پێکدەهێنێت، بەڵام ئەمە بازرگانییەکی وەستاو و وەستاوە، هەروەها جیاوازییەکی گەورەی نرخ لە نێوان بەرهەمەکانی کۆمپانیاکە و ڕکابەرەکانیدا هەیە.
دوای ساڵێک یەکێک لە ڕکابەرەکانی کە کۆمپانیای هێنکلی ئەڵمانی بوو، شتەکانی هەژاند. کۆمپانیاکە پاککەرەوەی ئەوروپی خۆی بە کوالیتی بەرزی Persil ناساند بۆ ئەمریکا، سەرەتا بە تایبەتی لە ڕێگەی وۆڵ مارتەوە فرۆشرا، دواتر لە فرۆشگاکانی تاکەکەسی وەک تارگێت خستیە بازاڕەوە. لە ساڵی ٢٠١٦ کۆمپانیای هێنکڵ زیاتر شتەکانی سەرلێشێواو کرد بە کڕینی کۆمپانیای سەن پرۆدەکتس.
خستنەبازاڕی کۆمپانیای پێرسیل کاروباری پاککەرەوەی جلشۆرەکانی بوژاندەوە، بەڵام ڕەنگە خێراتر بێت لەوەی لافلی چاوەڕێی دەکرد. مانگی ئایاری ساڵی ڕابردوو، کاتێک گۆڤاری “Consumer Report” یەکێک لە بەرهەمە نوێیەکانی کۆمپانیای Henkel ی بەناوی Persil ProClean Power-Liquid 2in1 ناوبرد کە باشترین پاککەرەوەی ئەمریکییە، ئەوا دەبێت ئەو و بەڕێوەبەرانی دیکەی P&G تووشی شۆک بن. ئاهەنگی تاج دانانی تاید بۆ یەکەمجار لە ساڵانی ڕابردوودا پاڵ بە پلەی دووەمەوە نا.
کۆمپانیای پرۆکتەر و گامبڵ (Chastened)، پرۆکتەر و گامبڵ (P&G) یەکەم بەرهەمی ناوی گەورەی خۆی بەناوی Tide Ultra Stain Release لە ساڵی 2016 داڕشتەوە، کۆمپانیاکە ڕایگەیاندووە کە مادەی ڕووکار چالاککەری زیادکردووە و هەندێک ئاوی لابردووە، لە ئەنجامدا فۆرمولەیەکی چڕتر و چڕتر دروستکردووە کە دەتوانێت لابردنی پەڵە باشتر بکات. گۆڤارەکە ڕایگەیاندووە کە ئەم بەرهەمە لە شیکارییەکانی دواتری ڕاپۆرتەکانی بەکاربەردا لە پێشەنگی لیستەکەدا بووە، هەرچەندە لە ڕووی ئامارییەوە گرنگ نییە.
لەم دواییانەدا ماڵپەڕی Consumer Reports مادەی ئازادکردنی پەڵەی Tide Plus Ultra و Persil ProClean Power-Liquid 2-in-1ی وەک دوو باشترین پاککەرەوەی جلشۆر لە ئەمریکادا خستووەتە ڕوو. کۆمپانیای C&EN ئەو پێکهاتانە دەپشکنێت کە هۆکاری ئەم حاڵەتەن، هەروەها بەکارهێنان و بەرهەمهێنەرەکانیان.
لەم دواییانەدا ماڵپەڕی Consumer Reports مادەی ئازادکردنی پەڵەی Tide Plus Ultra و Persil ProClean Power-Liquid 2-in-1ی وەک دوو باشترین پاککەرەوەی جلشۆر لە ئەمریکادا خستووەتە ڕوو. کۆمپانیای C&EN ئەو پێکهاتانە دەپشکنێت کە هۆکاری ئەم حاڵەتەن، هەروەها بەکارهێنان و بەرهەمهێنەرەکانیان.
هێشتا زووە بڵێین ئایا هێنکڵ بە جددی تەحەدای P&G دەکات بۆ بەکارهێنەرانی ئەمریکی کە پاککەرەوەی جلشۆری ئاست بەرز دەکڕن. بەڵام ئەگەر کیمیاکارانی فۆرمولاسیۆنی کۆمپانیای P&G بەهۆی نەبوونی کێبڕکێ هەست بە خۆڕازیبوون بکەن، بە دڵنیاییەوە لەناو دەچن.
شوعەیب عارف، بەڕێوەبەری ئەپڵیکەیشنی و خزمەتگوزاری تەکنیکی لە کۆمپانیای سورفاکتێنت ساپلایەر پایڵۆت کیمیا، ڕوونیکردەوە لە ئەمریکا تاید و پێرسیل بەرهەمی کوالیتی بەرزن بۆ ئەو کارە و دەتوانرێت بەسەر چوار ئاستی ئەدای کاردا دابەشبکرێن. بەدرێژایی ساڵان عارف و زانایانی تری پایلۆت یارمەتی زۆرێک لە کۆمپانیاکانی کەلوپەلی ناوماڵیان داوە بۆ دروستکردنی پاککەرەوەی نوێ و بەرهەمی پاککەرەوەی تر.
لە بازاڕی ئاست نزمدا، پاککەرەوەیەکی زۆر ئابوورییە. بە گوتەی عارف، ڕەنگە تەنها ماددەیەکی ڕووکار چالاککەری هەرزان لەخۆبگرێت، وەکو ئەلکیل بەنزینی سەلفۆناتی هێڵی (LABS) هەروەها تام و ڕەنگەکانی. قۆناغی داهاتووی بەرهەمەکە لەوانەیە یارمەتیدەری ڕووکار چالاککەر یان بیناکار زیاد بکات، وەکو سۆدیۆم سیترات، تاکیفایەر و مادەی ڕووکار چالاککەری دووەم.
LABS مادەیەکی ڕووکار چالاککەری ئەنیۆنییە، کە باشە لە لابردنی تەنۆلکەکانی قوماش و بە باشی کار لەسەر قوماشی پەتۆ دەکات. دووەم مادەی ڕووکار چالاککەری باو بریتییە لە ئیتانۆل ئیتۆکسیلات کە مادەی ڕووکار چالاککەرێکی نائایۆنییە، کە کاریگەرترە لە LABS، بە تایبەت بۆ لابردنی چەوری و پیسی لە ڕیشاڵی دەستکرد.
لە چینە سێیەمدا، ڕەنگە فۆرمولاتۆرەکان ڕووناککەرەوەی بینایی زیاد بکەن بە نرخێکی کەمێک کەمتر. ئەم ڕووناککەرەوە بینایانە تیشکی سەروو بنەوشەیی هەڵدەمژن و دەیخەنە ناو ناوچەی شین بۆ ئەوەی جلەکان گەشاوەتر دەربکەون. زۆرجار لەم جۆرە فۆرمولاسیۆنانەدا ماددە ڕووکار چالاکە باشترەکان، ماددە کیلاتینەکان، بیناکارەکانی تر و پۆلیمرەکانی دژە دووبارە نیشتنەوە دەبینرێن، کە دەتوانن پیسی ئاوی شۆردنەکە بخەنە تەڵەوە بۆ ئەوەی ڕێگری بکەن لە دانانی دووبارە لەسەر قوماشەکە.
گرانترین پاککەرەوەکان بە بارگاویکردنی بەرزی ڕووکار چالاککەر و جۆرەها مادەی ڕووکار چالاککەری تر دەناسرێنەوە، وەکو ئەلکهول سەلفات، ئەلکهول ئیتۆکسی سەلفات، ئۆکسیدی ئەمین، سابوونی ترشی چەوری و کاتیۆن. هەروەها پۆلیمرە نامۆکانی گرتنی خاک (هەندێکیان بۆ کۆمپانیاکانی وەک پرۆکتەر و گامبڵ و هێنکل دروستکراون) و ئەنزیمەکانیش دەکەونە ئەم پۆلە.
بەڵام عارف هۆشداری دەدات لەوەی کەڵەکەبوونی پێکهاتەکان تەحەدای خۆی لەگەڵ خۆیدا دەهێنێت. تا ڕادەیەکی دیاریکراو، فۆرمولاسیۆنی پاککەرەوە زانستێکە و کیمیاکاران کوالیتی پێکهاتە کیمیاییەکان دەزانن، وەک چالاکیی ڕووکاری ماددە ڕووکار چالاکەکان.
ڕوونیشی کردەوە: “بەڵام هەر کاتێک فۆرمولەکە پەرەی پێدرا، هەموو ئەم شتانە کاریگەرییان لەسەر یەکتر دەبێت و ناتوانیت بە وردی پێشبینی ئەوە بکەیت کە فۆرمولەی کۆتایی چی دەکات”. "هێشتا دەبێت تاقیکردنەوە بکەیت بۆ ئەوەی دڵنیا بیت کە لە ژیانی ڕاستەقینەدا کاردەکات."
بۆ نموونە مادەی ڕووکار چالاککەر و بیناکاران دەتوانن چالاکیی ئەنزیمەکان ڕێگری بکەن، عارف وتی. فۆرمولەیتەرەکانی پاککەرەوە دەتوانن جێگیرکەری ئەنزیمەکان (وەک سۆدیۆم بۆرات و کالیسیۆم فۆرمات) بەکاربهێنن بۆ چارەسەرکردنی ئەم کێشەیە.
فرانکۆ پالا، زانای سەرەکی توێژینەوە لە پڕۆژەی جیهانی پاککەرەوەی باتێل، ئاماژەی بەوەدا کە ڕێژەی بەرزی مادەی ڕووکار چالاککەر کە لە براندە پاککەرەوە بەرزەکاندا هەیە، دەتوانێت کێشە دروست بکات. پالا ڕوونیکردەوە: "ئاسان نییە ئەوەندە مادەی ڕووکار چالاککەر زیاد بکرێت بە چڕیییەکی وا بەرز." تواوەیی دەبێتە کێشە، هەروەها کارلێکی خراپ لە نێوان ماددە ڕووکار چالاکەکاندا دەبێتە کێشە.
پرۆگرامی فرە کڕیاری باتێل بە سەرۆکایەتی پالا لە سەرەتای ساڵانی نەوەدەکاندا بە شیکردنەوەی پێکهاتەی براندە گەورەکانی بەرهەمی پاککەرەوەی جیهانی دەستیپێکرد. باتێل کۆمەڵێک ئامێری زانستی بەکاردەهێنێت بۆ یارمەتیدانی خاوەن براندەکان و دابینکەرانی ماددە خاوەکان بۆ تێپەڕاندنی لیستی پێکهاتەکان بۆ تێگەیشتن، بۆ نموونە، پلەی ئیتۆکسیلکردنی ماددە ڕووکار چالاکەکان یان ئایا بڕبڕەی پشتی ڕووکار چالاککەر هێڵییە یان لقدار.
پارا ئاماژەی بەوەشکردووە، ئەمڕۆ پۆلیمرەکان سەرچاوەیەکی گرنگی داهێنانن لە پێکهاتەکانی پاککەرەوەدا. بۆ نموونە هەردوو بەرهەمی تاید و پێرسیل پۆلی ئیتیلێنئیمین ئیتۆکسیلاتیان تێدایە کە پۆلیمرێکی پیسی هەڵمژە و لەلایەن کۆمپانیای BASF بۆ پرۆکتەر و گامبڵ پەرەی پێدراوە، بەڵام ئێستا بە شێوەیەکی بەرفراوانتر بەردەستە بۆ بەرهەمهێنەرانی پاککەرەوە.
پالا ئاماژەی بەوەدا کە کۆپۆلیمرەکانی ترشی تێرێفتالیک لە هەندێک پاککەرەوەی کوالیتی بەرزیشدا دەبینرێن، کە لە کاتی پرۆسەی شۆردندا قوماشەکە دادەپۆشن، ئەمەش وا دەکات کە لە کاتی پرۆسەی شۆردنی دواتردا پەڵە و پیسی لاببرێت. باتێل ئامرازەکانی وەکو کرۆماتۆگرافی جێڵ پەرمێشن بەکاردەهێنێت بۆ جیاکردنەوەی پۆلیمرەکان و دواتر سپێکترۆسکۆپی ژێر سوور بەکاردەهێنێت بۆ دیاریکردنی پێکهاتەکانیان.
هەروەها پرۆگرامی باتێل گرنگییەکی زۆر بە ئەنزیمەکان دەدات، کە بەرهەمی بایۆتێکنۆلۆژین و بەرهەمهێنەرانی ساڵانە بەردەوامن لە باشترکردنی. بۆ هەڵسەنگاندنی چالاکیی ئەنزیمەکە، تیمی پالا ئەنزیمەکەیان بەر زەوییەک کەوت کە کرۆمۆفۆرێکی تێدابوو. کاتێک ئەنزیمەکە ژێرخانەکە تێکدەدات، کرۆمۆفۆرەکە ئازاد دەکرێت و بە سپێکترۆسکۆپی مژینی یان فلۆرۆسەنس دەپێورێت.
پرۆتیازەکان کە هێرش دەکەنە سەر پرۆتینەکان یەکەم ئەنزیم بوون کە لە کۆتاییەکانی شەستەکاندا بۆ پاککەرەوەکان زیادکران. دواتر ئەنزیمەکانی زیادکراو بۆ جبەخانەکە بریتی بوون لە ئامیلاز کە نیشاستە شی دەکاتەوە و ماناناز کە ئەستوورکەرەکان بۆ کۆکی گوار تێکدەدات. کاتێک ئەو خواردنانەی گواریان تێدایە (وەک ئایسکرێم و سۆسی کباب) بەسەر جلەکاندا دەڕژێن، تەنانەت دوای شۆردنیش چەکی جوین لەسەر جلەکان دەمێنێتەوە. لەناو قوماشەکەدا جێگیرکراوە و وەکو چەماوە بۆ پیسی دانەوێڵەیی بەکاردەهێنرێت، پەڵە دروست دەکات کە لابردنی قورسە.
هەردوو جۆری Persil ProClean Power-Liquid 2in1 و Tide Ultra Stain Release پرۆتئاز و ئامیلاز و مانانازیان تێدایە.
هەروەها پەرسیل لایپاز (کە دەتوانێت چەوری شیبکاتەوە) و سێلولاز (کە دەتوانرێت بە شێوەیەکی ناڕاستەوخۆ پاک بکرێتەوە بە هایدرۆلیزکردنی هەندێک پەیوەندی گلایکۆزیدی لە ڕیشاڵی پەتاتەدا) لەخۆدەگرێت بۆ لابردنی پیسی لکاو بە ڕیشاڵەکەوە. هەروەها سێلولاز دەتوانێت پەتوو نەرم بکاتەوە و ڕووناکی ڕەنگەکانی باشتر بکات. لە هەمان کاتدا بەپێی بەڵگەنامەکانی پاتێنت، تایبەتمەندی ناوازەی پاککەرەوەی مەل و با بریتییە لە گلوکاناز کە دەتوانێت پۆلیساکاریدەکان شیبکاتەوە کە ئامیلاز ناتوانێت تێکیان بدات.
نۆڤۆزایم و دوپۆنت لە مێژە بەرهەمهێنەری سەرەکی ئەنزیمەکانن، بەڵام بەم دواییە کۆمپانیای BASF لە شێوەی پرۆتئازدا هاتۆتە ناو بازرگانییەوە. لە کۆنفرانسی بەرهەمە پاککەرەوەکان کە لە پاییزی ساڵی ڕابردوودا لە ئەڵمانیا بەڕێوەچوو، کۆمپانیای BASF پەرەی بە تێکەڵکردنی پرۆتئازی نوێ و پۆلی ئیتیلێنئیمین ئیتۆکسیلات دا و ڕایگەیاند کە تێکەڵەکە کارایی بەرزتر بۆ ئەو کڕیارانە دابین دەکات کە دەیانەوێت پاککەرەوە بۆ شۆردن لە پلەی گەرمی نزمدا دروست بکەن.
لە ڕاستیدا عارف و چاودێرانی دیکەی بازاڕ دەڵێن ڕێگەدان بە بەرهەمهێنەرانی پاککەرەوە بۆ دروستکردنی ئەو پێکهاتانەی کە پێویستیان بە کەم بەکارهێنانی وزە یان پاراستنی ژینگە هەیە لە سەرچاوە سروشتییەکانەوە، میحوەری داهاتووە لە پیشەسازییەکەدا. لە مانگی ئایاری ساڵی ڕابردوودا کۆمپانیای P&G کۆمپانیای Tide Purclean ی خستە بازاڕەوە کە وەشانێکە لە براندە ئایکۆنییەکەی، کە 65%ی پێکهاتەکانی لە ڕووەکەکانەوە وەرگیراون. پاشان لە مانگی تشرینی یەکەمدا کۆمپانیای یونیلیڤەر کۆمپانیای نەوەی حەوتەمی کڕی کە کۆمپانیایەکی بەرهەمهێنەری پاککەرەوەی ڕووەکی و بەرهەمی پاککەرەوەی دیکەیە بۆ ئەوەی دووبارە بچێتە بازاڕی پاککەرەوەی ئەمریکا.
هەرچەندە گۆڕینی باشترین پێکهاتەکان بۆ پاککەرەوەی خەڵاتکراو هەمیشە تەحەدایە، بەڵام عارف وتی "رەوتی ئەمڕۆ سروشتیترە". "کڕیارەکان پرسیار دەکەن، 'چۆن بەرهەمی وەرگیراو لە سروشتی دروست بکەین کە کەمتر ژەهراوی بن بۆ مرۆڤ و ژینگە، بەڵام هێشتا کارەکانیان باشن؟"